Şirket Bütçesinden Karşılanan Seyahat Giderlerinin İçinde Tasarruf

Tedbirleri Genelgesine Aykırı Olarak Business Class Uçak Biletlerinin Bulunması, Görevle İlgisi Kurulamayan Uçuş Bedellerinin Şirket Bütçesinden Karşılanması Şirket bütçesinden karşılanan havayolu ulaşım giderlerinde, mevzuatın öngördüğü "ekonomi sınıfı" yerine maliyeti daha yüksek olan "iş sınıfı" (Business Class) biletlerin tercih edildiği ve söz konusu seyahatlerin bir kısmının şirket faaliyetleriyle ilgisinin tevsik edilemediği tespit edilmiştir.

Kamu kaynaklarının verimli kullanılması amacıyla yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgeleri uyarınca; kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan ortaklıklarda, yurt içi ve yurt dışı geçici görevlendirmelerin zorunlu hallerle sınırlandırılması ve seyahatlerin en ekonomik yöntemle gerçekleştirilmesi esastır. Ayrıca, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun "Yönetim kurulu üyelerinin özen ve bağlılık yükümlülüğü" başlıklı 369’uncu maddesi, şirket yöneticilerinin harcamalarda "tedbirli bir yönetici" gibi davranmasını amirdir. Bu çerçevede, idari unvanlara bakılmaksızın ulaşım giderlerinin en düşük maliyetli seçenek üzerinden karşılanması yasal bir zorunluluk teşkil etmektedir.

Şirketin 2020- 2025 yılları arasındaki seyahat harcamaları üzerinde yapılan incelemede; toplam uçak bileti ödemelerinin 4.749.330,20 TL olduğu görülmüştür. Bu tutar içerisinde yer alan yaklaşık 100 adet uçuşun, mevzuatın öngördüğü kısıtlamalara aykırı olarak üst sınıfta gerçekleştirildiği ve söz konusu tercih nedeniyle 800.000 TL’nin üzerinde ek maliyet oluştuğu tespit edilmiştir. Söz konusu uçuşların görevlendirme kayıtları incelendiğinde; Belediye Başkanı, Daire Başkanları, Şirket Genel Müdürü ve yardımcıları adına düzenlenen biletlerin bir kısmında, seyahatin şirket faaliyetiyle olan illiyet bağını kuracak görevlendirme onayı, toplantı daveti veya raporlama gibi belgelerin bulunmadığı anlaşılmıştır. Seyahatlerin şirket göreviyle ilgili olduğu durumlarda dahi, sermaye yapısı gereği kamu kaynağı kullanan şirketin, mevzuatta tanımlanan istisnai protokoller dışında kalan unvanlar için yüksek maliyetli uçuş sınıfı tercih etmesi, ekonomiklik ve verimlilik ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.

Kamu idaresi cevabında; şirketin ticari yapısı gereği Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgeleri'ne doğrudan tabi olmadığı ifade edilmiştir. Bununla birlikte, bulguda belirtilen hususlar çerçevesinde gerekli tedbirlerin alındığı ve konuya ilişkin devam eden hukuki süreçlerin akıbeti de gözetilerek, söz konusu harcamalara ilişkin işlem tesis edilmesi hususunun Şirket Yönetim Kurulu ve Genel Kurul'un gündemine sunulacağı belirtilmiştir.

Kamu idaresi tarafından şirketin Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgeleri'ne doğrudan tabi olmadığı savunulmuşsa da, bu argüman 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 369'uncu maddesinde yer alan "tedbirli bir yönetici özeni" gösterme borcunu ve şirket kaynaklarının verimli kullanımı ilkesini ortadan kaldırmamaktadır. Sermayesinin %95'i kamuya ait olan bir şirketin, üst düzey unvanlar haricindeki personel ve iş seyahatleri için iş sınıfı (Business Class) biletler tercih etmesi ve bu seyahatlerin şirket faaliyetleriyle illiyet bağını tevsik eden belgelerin (görevlendirme onayı, toplantı daveti vb.) eksik olması, yönetimsel özen borcunun ihlali niteliğindedir.

İdare cevabında, gerekli tedbirlerin alındığına ve konunun yetkili organların gündemine sunulacağına dair verilen taahhütler, geçmiş dönemdeki usulsüzlükleri ve 800.000 TL'yi aşan ek maliyeti hukuka uygun hale getirmemektedir.

Sonuç olarak; şirket kaynaklarından karşılanan ve şirket faaliyetiyle illiyet bağı tevsik edilemeyen seyahat bilet bedelleri ile mevzuata aykırı olarak tercih edilen üst sınıflar nedeniyle oluşan fiyat farklarının, kamu sermayeli bir şirketin basiretli yönetimi gereği ilgililerden tazmin veya tahsil edilmesi hukuki bir zorunluluktur. Bu doğrultuda, geçmiş dönemdeki usulsüz harcamaların sorumlularından tahsiline yönelik süreçlerin işletilmesi ve ulaşım giderlerinde tasarruf odaklı bir yönetim anlayışının tesis edilmesine ilişkin idari sorumluluğun devam ettiği değerlendirilmektedir.