Mal, Hizmet ve Yapım İşlerine İlişkin Denetim, Muayene ve Kabul İşlemlerinde Eksiklikler Bulunması

Aliakent A.Ş. tarafından gerçekleştirilen mal, hizmet ve yapım işi alımlarında denetim, muayene ve kabul süreçlerinde önemli eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun, “Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinde teslim edilen mal, hizmet, yapım veya yapılan işin muayene ve kabul işlemleri, idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından yapılacağı, yapılan iş yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe muayene ve kabul işlemleri yapılamayacağı hükümlerine yer verilmiştir.

Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Muayene ve kabul komisyonlarının kuruluşu” başlıklı 5’inci maddesinde;

“Muayene ve kabul komisyonları, yetkili makam tarafından, biri başkan olmak üzere en az üç (3) kişiden oluşturulur. İşin önemi ve özelliği dikkate alınarak komisyonun üye sayısı, toplam sayı tek olmak üzere yeteri kadar arttırılabilir.

Bu komisyonlarda görevlendirilecek olanların tamamının işin uzmanı olması zorunludur. Ancak, ilgili idarede yeterli sayıda veya işin özelliğine uygun nitelikte uzman personel bulunmaması durumunda, 4734 sayılı Kanuna tabi idarelerden uzman personel görevlendirilebilir

İşin denetiminde bulunan kontrol teşkilatı üyeleri, muayene ve kabul komisyonlarında üye olarak görev alamaz. Ancak, kontrol teşkilatı üyelerinin muayene ve kabul komisyonu ile birlikte işyerinde, işyeri öngörülmeyen işlerde ise sözleşmesinde işin kabulü için belirlenen yerde hazır bulunması zorunludur.” denilmiştir.

Aynı Yönetmelik’in “Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; “Muayene ve kabul komisyonu, 8 inci maddede belirtilen hükümlere göre kurulduğu tarihten itibaren, on (10) günü geçmemek üzere idarece belirlenen süre içinde işyerine, işyeri öngörülmeyen işlerde ise sözleşmesinde işin kabulü için belirlenen yere giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 44 - 49 uncu maddelerine göre inceler, muayene eder ve işin niteliğinin ihtiyaç göstermesi halinde gerekli gördüğü kısımların incelemesini ve gerekli görürse işletme ve çalışma deneylerini yapar. Kabule engel bir durum bulunmadığı takdirde, işin kabulünü yapar” düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği'nin anılan hükümlerine paralel düzenlemelere Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik ile Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği'nde de yer verilmiştir.

Belirtilen mevzuata göre, muayene ve kabul komisyonunun yüklenici tarafından yapılan hizmetin işin sözleşmesinde ve teknik şartnamesinde belirtilen şartlara uygun olarak yerine getirilip getirilmediğini inceleme ve gerekli görürse de işletme ve çalışma deneylerini yapma görevi bulunmaktadır.

Yapılan incelemede, Şirketin muayene ve kabul işlemlerinin fiilen yerine getirilmediği, işlemlerin şeklen gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Nitekim teknik şartnamelerde belirtilen ve analiz yapılmasını gerektiren alımlara ilişkin olarak herhangi bir ölçüm, test veya benzeri teknik yöntemin uygulanmadığı tespit edilmiştir. Tüm alımlarda, işin eksiksiz ve tam olarak yerine getirildiğini belirten genel bir ibareye yer verilmek suretiyle kabul işlemlerinin gerçekleştirildiği görülmüştür.

Ayrıca, bakım- onarım gibi yapım işi niteliği taşıyan bazı işlerde muayene ve kabul komisyonu oluşturulmadığı, bu işler için yalnızca iş bitim belgesi düzenlenmek suretiyle sürecin tamamlandığı tespit edilmiştir.

Örnek olarak; 2025/573301 (3- g) numaralı “Şezlong, Sehpa ve Hasır Şemsiye Mal Alımı” işinde, yüklenici firmanın bazı şezlongların daha sonra teslim edileceğine ilişkin bildirimde bulunmasına rağmen, muayene ve kabul komisyonu tarafından tüm ürünlerin eksiksiz ve tam olarak teslim alındığının tutanak altına alındığı tespit edilmiştir.

Şirket tarafından verilen cevapta, muayene ve kabul sürecindeki belge eksikliklerinin kabul edildiği ifade edilmiştir. Ayrıca, muayene ve kabul süreçlerinin güçlendirilmesi amacıyla teslim ve kabul belgelerinin daha kapsamlı düzenleneceği, teknik şartnamede öngörülen belgeler tamamlanmadan ödeme yapılmayacağı ve kabul süreçlerine yönelik ilave kontrol mekanizmalarının oluşturulacağı belirtilmiştir.

Bu itibarla, Şirket ihtiyaçlarının tespiti aşamasında öncelikle ihtiyaç konusu hizmet somut kriterler belirtilerek ayrıntılı olarak tanımlanmalıdır. Daha sonra denetim, muayene ve kabul işlemlerinin yapılmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenerek muayene ve kabul komisyonlarınca yapılacak işlemlerde işin sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilip getirilmediği konusunda hangi kanıtların elde edilerek kabul tutanağına ekleneceği açıkça belirlenmeli ve kabul tutanakları bunlara dayalı olarak düzenlenmelidir.